Het overvolle schip · een boek over wat we niet zien
Een boek over een begrensd systeem, over de meetreeksen die laten zien wat er in één mensenleven veranderde, en over de vraag waarom wij dat zo slecht zien.
Lees het verhaalHet boek
Ik ben geboren in het jaar dat de wereld haar derde miljard mensen passeerde. Niemand vertelt je dat en ik heb het lang niet geweten. Ik groeide op, ging werken, en de wereld leek al die tijd gewoon de wereld: elke dag leek op de vorige. Toch is er in die jaren iets gebeurd wat geen generatie vóór de mijne heeft meegemaakt. Er kwamen meer mensen bij dan er in de hele geschiedenis daarvóór bij elkaar waren geweest.
Hoe kun je zoiets meemaken en er niets van merken?
Omdat een verandering die zich uitsmeert over een mensenleven nooit als verandering aankomt. Ze staat alleen in de meetreeksen, van grond en water tot klimaat en voedsel, en wie die reeksen naast elkaar legt, ziet ze allemaal dezelfde kant op wijzen. Daarover gaat dit boek. Niet over schuld en niet over ondergang, maar over hoe een begrensd systeem werkt, waarom wij dat zo slecht zien, en wat er dan wél kan.
Uit het boek
Zet de geschiedenis op een trap en de tree van 1959 is nauwelijks zichtbaar. Rond tienduizend jaar voor onze jaartelling leefden er misschien vier miljoen mensen; het eerste miljard kwam pas rond 1804, het derde in 1959. Tussen de eerste vonk van de landbouw en dat eerste miljard liggen bijna twaalfduizend jaar; tussen het derde miljard en het achtste drieënzestig. Alles wat de mensheid in honderdduizend jaar had opgebouwd, kwam neer op drie miljard. En toen, in zesenzestig jaar, kwamen er nog eens ruim vijf miljard bij, van 2,98 miljard in 1959 naar ruim 8,2 miljard in 2025.
Misschien kwam bij het lezen al een geruststelling op: het groeitempo daalt toch allang? Dat klopt, van een piek rond 2,2 procent in 1963 naar ongeveer 0,9 procent nu. Een lager percentage, dus het kalmeert? Reken even mee. Een kleiner percentage van een veel groter geheel kan een groter aantal betekenen: er komen nog altijd ruim zeventig miljoen mensen per jaar bij, een heel Duitsland. Het percentage halveerde, de jaarlijkse aanwas nauwelijks. Dat onze intuïtie hier de mist in gaat, is geen toeval; psychologen noemen het exponential growth bias: bij exponentiële groei lezen we het percentage en denken in rechte lijnen, terwijl de werkelijkheid een bocht maakt. Het probleem zit niet in de cijfers, maar in de bril waarmee we kijken.
Uit hoofdstuk 3, werkversie
Wil je weten hoe het verder gaat?
Ontvang mijn nieuwsbrief66 miljoen jaar in twee grafieken
Zuiniger is niet minder
Groei tegen grondstoffen
Over mij
Ik ben geboren in 1959. Ruim veertig jaar werkte ik in planning en projectbeheersing in de industrie, een vak waarin je leert naar patronen te kijken in plaats van naar de dag van vandaag. Op een gegeven moment richtte ik die blik op mijn eigen leven. Dit boek is wat ik toen zag.
Het overvolle schip is mijn eerste boek. Het verschijnt zodra het af is; een datum noem ik pas als ik hem zeker weet.
Wil je weten hoe het verder gaat?
Ontvang mijn nieuwsbriefWaar dit boek over gaat
Daarna hoor je van me als er iets te melden is: een nieuw fragment, het moment waarop het boek verschijnt, en vooral de keren dat mijn eigen onderzoek mij ongelijk geeft. Uitschrijven kan met één klik, en je adres wordt nergens anders voor gebruikt.
Je staat meteen op de lijst en krijgt de brief in je inbox. Uitschrijven kan onderaan elke mail met één klik. Lees wat ik met je gegevens doe.